QHUYA MINANAKAT Q’AÑUCH’AWIX K’UMAR JAKASIÑARUW AYNACHT’AYISTU
SASINAW YATXATATANAKAX QHANANCHAPXI
La Paz 06 de septiembre de 2025 (Cepra).- Qhuya minanakan irnaqasinx jan wali ñanqhachirinakay maykipchispa qhanstayapxi. Ukaxa jaqina ukhamaraki uywanakana k’umar jakasiñaparux aynacht’aychispaya yatiyawayapxi wali yatxatatanakaxa.
Yatxatatanakax sapxiwa uka qhuya minanakana irnaqawixa wali yäqawimpi irnaqata utjañapa kunatix químicos satakis ukanaka apnaqata utjatapata. Ukatx uka químicos ukanakax uraqirusa jan ukax jarita umampi chikawa maykipaspa ukatx ukax jaqisa uywasa umantaspa ukaxa k’umar jakawipanxa ñanqhachaspawa kunaymana usunaka sartayasa ukaxa utjaspawa cáncer juk’ampinakampi kuna.

Ukhamakipanxa Vicha provincia Ingavi tuqin qamasirinaka uka kikiparaki comunidadanakana irpirinakaxa sawayjapxiwa waliwa umaruxa q’añuchjapxi uka tuqina qhuya minanakana irnaqawimpi phuqhirinakaxa. Ukhamakipanx alcaldía tuqin irpirinakaruw mä kamachi uka suyt’ayañataki utt’ayapxañapa. Ukhamarjamawa municipio de Viacha tuqin irpirinakax utt’ayawayapxi. Uksa tuqitxa alcalde municipal Napoleón Yawasi sawayiwa uka tuqix niyawa notificación qillqatanaka uka empresas mineras ukanakarux purt’ayataxi jan irnaqxapxañapataki.
Uksa tuqitx kullaka abogada Luisa Mamani sawayiwa kamachinakax urjiw pachamamaru yäqañataki ukasti kamachi ley de medio ambiente ukawa sawayiwa. Markachirinakax sawayapxiwa yäqawixa utjañapawa ukhamana k’umar jakawi sullkirinakaru jaytawayañataki.
